AI-regelgeving in 2026: De complete survivalgids voor bedrijven

De regulatoire wittebroodsweken voor kunstmatige intelligentie zijn officieel voorbij.

Jarenlang implementeerden bedrijven AI-systemen met minimale controle, opererend in een grijs gebied waar innovatie sneller ging dan wetgeving. Dat tijdperk eindigde in 2025, en 2026 lijkt het jaar te worden waarin overheden wereldwijd hun regulatoire schuldbewijzen gaan innen.

Belangrijkste inzichten

1. EU AI Act Fase Twee komt in augustus 2026. Bedrijven die actief zijn in Europa krijgen te maken met nieuwe transparantievereisten en regels voor hoog-risico AI-systemen per 2 augustus 2026. Individuele lidstaten voegen hun eigen bepalingen toe, waardoor een complex nalevingslandschap ontstaat dat analyse per rechtsbevoegdheid vereist.
2. Amerikaanse staatswetten creëren een lappendeken van verplichtingen. Californië, Colorado, New York en andere staten hebben AI-wetten aangenomen die alles dekken van geautomatiseerde besluitvorming tot transparantie over trainingsdata. Deze wetten zijn al van kracht of treden in werking in 2026, waardoor directe nalevingsplanning essentieel is.
3. Staatsprocureurs zijn actief op zoek naar AI-overtredingen. Handhavingsacties tegen AI-gebruikers namen in 2025 aanzienlijk toe, met schikkingen gericht op bedrijven in diverse sectoren. De coalitie van 42 staatsprocureurs-generaal geeft aan dat er sprake is van gecoördineerde handhavingsdruk die in 2026 alleen maar zal toenemen.
4. Cyberverzekeringen vereisen nu AI-specifieke beveiligingsmaatregelen. Verzekeraars introduceren AI Security Riders die dekking afhankelijk maken van gedocumenteerde beveiligingspraktijken. Organisaties zonder robuust AI-risicobeheer kunnen te maken krijgen met weigering van dekking of onbetaalbare premies.
5. Federale-staatsconflicten bieden geen verlichting voor naleving. Ondanks de pogingen van de Trump-regering om staats-AI-wetten te overrulen, blijven deze regels afdwingbaar totdat ze formeel ongeldig worden verklaard. Bedrijven dienen zich te houden aan de toepasselijke staatswetten in plaats van te wachten tot federale rechtbanken rechtsbevoegdheidsconflicten oplossen.

Hier is de ongemakkelijke waarheid: de meeste organisaties zijn niet klaar. Ze waren zo gefocust op wat AI kan doen, dat ze vergaten te vragen wat AI mag doen—en dat gebrek aan aandacht gaat heel duur worden.

Van de steeds verder uitbreidende EU AI Act-vereisten tot een lappendeken van strenge Amerikaanse staatswetten: bedrijven staan voor een steeds vijandiger nalevingsklimaat. Tel daarbij op dat cyberverzekeraars AI-specifieke beveiligingsintegraties eisen, staatsprocureurs-generaal actief op zoek zijn naar handhavingsdoelen, en een federale regering die lijkt te willen botsen met progressieve staten over AI-risicoregulering, en je hebt een recept voor hoofdpijn op directieniveau.

Dit is geen bangmakerij. Het is een wake-up call.

De organisaties die in dit nieuwe landschap floreren, zijn degenen die AI-gegevensbeheer niet als een bureaucratisch vinkje zien, maar als een strategische noodzaak. Zij bouwen naleving vanaf het begin in hun AI-systemen in, houden ijzersterke logs bij en stellen gegevensbeheerframeworks op die bestand zijn tegen regulatoire toetsing.

Laten we uiteenzetten wat eraan komt en hoe je je kunt voorbereiden.

EU AI Act: Fase Twee wordt realiteit

Als je dacht dat de eerste golf van EU AI Act-vereisten in 2025 veeleisend was, maak je borst maar nat. Uiterlijk 2 augustus 2026 moeten bedrijven voldoen aan specifieke transparantievereisten en regels voor hoog-risico AI-systemen.

Wat wordt gezien als hoog-risico? Denk aan AI-systemen die worden ingezet in kritieke infrastructuur, onderwijs, werkgelegenheid, essentiële diensten, wetshandhaving en immigratie. Als jouw AI een van deze sectoren raakt, ben je een doelwit.

De Europese Commissie haast zich om richtlijnen te bieden, waaronder een nieuwe Gedragscode voor het markeren en labelen van AI-gegenereerde content die in juni 2026 wordt verwacht. Maar hier komt de twist: individuele EU-lidstaten voegen hun eigen regulatoire accenten toe. Italië bijvoorbeeld heeft AI Act-bepalingen geïmplementeerd met specifieke Italiaanse aanvullingen, waaronder extra bescherming voor minderjarigen onder de 14 jaar.

Het nalevingsplaatje wordt nog onduidelijker. De EC heeft voorgesteld de deadline voor regels rond hoog-risico AI van augustus 2026 naar december 2027 te verschuiven—maar die wijzigingen worden nog onderhandeld. Slimme bedrijven wachten niet af hoe dit afloopt. Zij gaan uit van de strengste interpretatie en bouwen hun nalevingsprogramma’s daarop.

Amerikaanse staatswetten: een regulatoir mijnenveld

Terwijl het Congres debatteert en uitstelt, hebben Amerikaanse staten besloten dat ze klaar zijn met wachten.

Californië en Colorado nemen het voortouw met wetten die aanzienlijke nieuwe verplichtingen opleggen aan bedrijven die AI gebruiken voor “ingrijpende beslissingen”—denk aan kredietverlening, zorgprocessen, huisvesting, werkgelegenheid en juridische dienstverlening. Volgens de nieuwe regelgeving voor geautomatiseerde besluitvorming in Californië moeten bedrijven consumenten vooraf informeren, opt-out-mogelijkheden bieden en gedetailleerde informatie geven over hoe hun AI-systemen werken. De AI Act van Colorado, die op 30 juni 2026 van kracht wordt, vereist programma’s voor risicobeheer, impactanalyses en maatregelen om algoritmische discriminatie te voorkomen.

Maar dit zijn geen op zichzelf staande ontwikkelingen. Ze zijn slechts het topje van de regulatoire ijsberg.

De Transparency in Frontier AI Act (S.B. 53) van Californië vereist nu dat ontwikkelaars van frontier AI veiligheids- en beveiligingskaders publiceren en veiligheidsincidenten rapporteren. De RAISE Act van New York legt vergelijkbare transparantie- en risicobeoordelingsvereisten op. Deze wetten zijn begin 2026 van kracht geworden, wat betekent dat naleving geen toekomstig probleem is—het is nu een acute noodzaak.

En dan is er nog de trainingsdata. Californië’s AB 2013 verplicht ontwikkelaars van generatieve AI nu om publiekelijk informatie over hun trainingsdatasets te onthullen, inclusief of deze beschermde intellectuele eigendom of persoonlijke informatie bevatten. Voor bedrijven die hun trainingsdata als een competitief geheim behandelden, betekent deze vereiste een fundamentele verandering in hun manier van werken.

Staatsprocureurs-generaal: het nieuwe AI-handhavingsleger

Hier is een trend die elke AI-gebruiker wakker zou moeten houden: staatsprocureurs-generaal hebben ontdekt dat AI-handhaving goed is voor de krantenkoppen.

In 2025 zagen we dat de procureur-generaal van Pennsylvania een schikking trof met een vastgoedbeheerder vanwege beschuldigingen dat AI-ondersteunde processen bijdroegen aan onderhoudsachterstanden en onveilige woonomstandigheden. Massachusetts sleepte een schikking van 2,5 miljoen dollar binnen bij een studieleningenbedrijf vanwege AI-gedreven kredietpraktijken die naar verluidt discrimineerden tegen gemarginaliseerde leners.

Dit waren geen techbedrijven. Het waren traditionele ondernemingen die AI-tools gebruikten, vaak gekocht bij externe leveranciers. En dat is precies het punt. Toezichthouders pakken niet alleen AI-ontwikkelaars aan—ze gaan achter iedereen aan die AI inzet op een manier die schadelijke gevolgen heeft.

De boodschap is duidelijk: “We hebben het van een leverancier gekocht” is geen verdediging.

In het najaar van 2025 stuurden 42 staatsprocureurs-generaal een gezamenlijke brief naar AI-bedrijven waarin zij waarschuwden voor “slijmerige en waanzinnige” AI-uitvoer en extra waarborgen voor kinderen eisten. Een bipartite taskforce onder leiding van de procureurs-generaal van North Carolina en Utah ontwikkelt nieuwe standaarden voor AI-ontwikkelaars.

Als Democraten en Republikeinen het ergens over eens zijn, moet je opletten. AI-regulering is een van die zeldzame bipartite prioriteiten geworden, wat betekent dat de handhavingsdruk waarschijnlijk niet zal afnemen, ongeacht welke partij de staten bestuurt.

De cybersecurity-dimensie: AI als aanvalsvector en doelwit

AI is niet alleen een nalevingsuitdaging—het is een cybersecurity-nachtmerrie in wording.

Cybercriminelen gebruiken generatieve AI om aanvallen te orkestreren met ongekende snelheid. Werknemers gebruiken niet-goedgekeurde AI-tools en lekken onbedoeld gevoelige data. AI-integraties openen nieuwe aanvalsvectoren waar traditionele beveiligingskaders niet op zijn ingericht.

Toezichthouders hebben dit opgemerkt. De Division of Examinations van de SEC heeft AI-gedreven bedreigingen voor dataintegriteit aangemerkt als speerpunt voor FY2026. Het Investor Advisory Committee van de SEC dringt aan op uitgebreidere openbaarmaking over hoe raden van bestuur AI-gegevensbeheer overzien als onderdeel van het beheer van cyberbeveiligingsrisico’s.

Misschien nog belangrijker: de cyberverzekeringsmarkt ondergaat een AI-gerelateerde transformatie. Verzekeraars stellen dekking steeds vaker afhankelijk van het invoeren van AI-specifieke beveiligingsmaatregelen. Veel verzekeraars eisen nu gedocumenteerd bewijs van adversarial red-teaming, risicobeoordelingen op modelniveau en aansluiting bij erkende AI-risicobeheerframeworks voordat ze polissen afsluiten.

Als je geen robuuste AI-beveiligingspraktijken kunt aantonen, kun je onverzekerbaar worden—of premies moeten betalen die inzet van AI economisch onhaalbaar maken.

AI in de zorg: federale flexibiliteit, staatsbeperkingen

De zorgsector kent een bijzonder schizofreen regulatoir landschap.

Op federaal niveau stimuleert het Department of Health and Human Services actief de inzet van AI in de klinische zorg. De FDA heeft richtlijnen gepubliceerd die de regulatoire controle voor sommige AI-ondersteunde technologieën verminderen. Nieuwe Medicare-modellen zoals ACCESS testen uitkomstgerichte betalingsprogramma’s voor AI-ondersteunde zorg.

Maar staten gaan de andere kant op. In heel 2025 hebben diverse staten wetten aangenomen die het gebruik van AI in de geestelijke gezondheidszorg reguleren, transparantie eisen bij patiëntcommunicatie, opt-out-rechten verplicht stellen bij geautomatiseerde besluitvorming en waarborgen creëren voor AI-companions om risico’s op zelfbeschadiging te beperken.

Voor zorgorganisaties levert dit een onmogelijke puzzel op: hoe profiteer je van federale stimulansen terwijl je moet voldoen aan staatsbeperkingen die sterk verschillen per rechtsbevoegdheid?

De federale-staatsbotsing

Het Executive Order van de Trump-regering van december 2025 over AI is expliciet bedoeld om een “minimaal belastende nationale standaard” in te voeren en geeft het Department of Justice opdracht om staten aan te klagen over AI-regels die de regering ongrondwettelijk acht.

Volgens regeringsfunctionarissen worden wetten in Californië, New York, Colorado en Illinois onder de loep genomen. De Secretary of Commerce is opgedragen binnen 90 dagen een evaluatie te publiceren van “belastende” staats-AI-wetten.

Maar bedrijven moeten het volgende begrijpen: Executive Orders kunnen staatswetten niet automatisch ongeldig maken. Totdat deze staatswetten zijn aangepast, ingetrokken of via juridische procedures ongeldig zijn verklaard, blijven ze volledig afdwingbaar. Bedrijven die staatsvereisten negeren terwijl ze wachten tot federale rechtbanken de situatie oplossen, nemen een enorm risico.

Het voorgestelde TRUMP AMERICA AI Act van senator Marsha Blackburn zou federale overruling van staats-AI-wetten proberen vast te leggen, terwijl gebieden als kindveiligheid en AI-inkoop door de overheid beschermd blijven. Of het Congres daadwerkelijk zo’n wet kan aannemen is onzeker, maar de richting is duidelijk: AI-regulering blijft een strijdpunt in 2026 en daarna.

AI-companion chatbots: het volgende regulatoire front

Als jouw organisatie AI-chatbots ontwikkelt of inzet die met consumenten communiceren—vooral minderjarigen—bevind je je in een gebied van intense regulatoire controle.

In september 2025 startte de Federal Trade Commission een onderzoek naar AI-chatbots die als companion fungeren. Meerdere staten hebben wetten aangenomen die AI-ondersteunde chatbots reguleren. De brief van november 2025 van 42 staatsprocureurs-generaal benoemde expliciet zorgen over AI-uitvoer die kinderen kan schaden.

De boodschap van toezichthouders is ondubbelzinnig: als jouw AI relaties kan aangaan met gebruikers, vooral jonge gebruikers, heb je robuuste waarborgen nodig—en je moet kunnen aantonen dat ze werken.

Een AI-infrastructuur bouwen die klaar is voor naleving

Dit regulatoire landschap vraagt om meer dan goede bedoelingen. Het vereist een infrastructuur die gebouwd is op verantwoording.

Organisaties hebben systemen nodig die volledige zichtbaarheid bieden in hoe AI gevoelige data benadert, verwerkt en uitstuurt. Ze hebben governanceframeworks nodig die kunnen opschalen over diverse rechtsbevoegdheden met verschillende vereisten. Ze hebben logs nodig die toezichthouders kunnen overtuigen als ze lastige vragen stellen over wat hun AI-systemen deden en waarom.

Hier wordt de technische architectuur van AI-inzet een strategisch onderscheidend vermogen. Bedrijven die AI-systemen bouwden zonder naleving in gedachten, staan nu voor dure aanpassingen—of erger, ze ontdekken dat hun systemen simpelweg niet compliant te maken zijn zonder opnieuw te beginnen.

De winnaars in deze nieuwe omgeving zijn organisaties die gegevensbeheer als fundament voor AI-inzet zien. Zij implementeren zero trust-architectuurprincipes die garanderen dat alleen geautoriseerde gebruikers en systemen toegang hebben tot gevoelige informatie. Ze houden uitgebreide logs bij die elke AI-interactie vastleggen voor naleving en forensisch onderzoek. Ze versleutelen data end-to-end en bepalen precies welke informatie AI-systemen mogen benaderen.

Kiteworks’ AI Data Gateway weerspiegelt precies deze compliance-first aanpak. Door een veilige brug te slaan tussen AI-systemen en bedrijfsdatabronnen, stelt het organisaties in staat AI-innovatie na te streven zonder de controle over hun meest gevoelige informatie op te geven. Rolgebaseerde toegangscontrole en op attributen gebaseerde toegangscontrole breiden bestaande governanceframeworks uit naar AI-interacties, terwijl uitgebreide logs de documentatie leveren die toezichthouders steeds vaker eisen.

Het punt is niet dat naleving makkelijk is—dat is het niet. Het punt is dat naleving mogelijk is, maar alleen als je er bewust voor bouwt.